Je kent het type wel: diegene die nooit een trainingsdag overslaat, ook niet met een blessure, een vervelende verkoudheid of na drie uur slaap. "Discipline", noemen ze het zelf. Maar wanneer slaat die discipline om in iets ongezonds? Een nieuwe wetenschappelijke review, op 15 juli 2026 gepubliceerd in Journal of Behavioral Addictions, zet een flinke streep door de cijfers die al jaren rondgaan over sportverslaving. Die blijken namelijk sterk overdreven.
Wat sportverslaving eigenlijk is
De review is geschreven door Bhavya Chhabra (ELTE Eötvös Loránd University, Hongarije), Zsolt Demetrovics (Flinders University, Australië), Mark Griffiths (Nottingham Trent University, Verenigd Koninkrijk) en Attila Szabo (Széchenyi István University en ELTE, Hongarije). Ze noemen sportverslaving een gedragsverslaving: geen verslaving aan een middel, maar aan een gedrag waar je de controle over verliest. Officieel bestaat de diagnose niet. Sportverslaving staat niet in de DSM-5, het handboek waarmee psychiaters stoornissen vaststellen, en er circuleren meer dan dertig verschillende meetinstrumenten zonder dat onderzoekers het onderling eens zijn welke de juiste is.
Dat ontbreken van een harde definitie is precies het probleem, stellen de auteurs. Zonder duidelijke grens wordt het lastig om te zeggen wanneer fanatiek trainen overgaat in iets dat schaadt.
De cijfers die je overal tegenkomt kloppen niet
Op internet duikt vaak het getal 42 procent op: zoveel van bepaalde sportpopulaties zou risico lopen op sportverslaving. Volgens Demetrovics is dat misleidend. "It has led to inflated estimates and a tendency to pathologise normal, healthy exercise," zegt hij in het persbericht van zijn universiteit. Vertaald: de hoge cijfers hebben geleid tot opgeblazen schattingen en de neiging om gewoon gezond sporten als ziekelijk te bestempelen.
Het probleem zit in de meetinstrumenten zelf. Een vragenlijst kan aangeven dat iemand risico loopt, maar stelt geen diagnose. Daardoor belanden gemotiveerde sporters, mensen die simpelweg veel trainen omdat ze het leuk vinden en er goed in zijn, soms ten onrechte in de risicogroep. Demetrovics vat de kern van het verschil zo samen: "The key difference is whether exercise is a choice, or something a person feels compelled to do." Het gaat dus niet om hoeveel je sport, maar om of je nog kunt kiezen om het een keer niet te doen.
Deze signalen wijzen wél op een probleem
Dat sportverslaving zeldzamer is dan gedacht, betekent niet dat het niet bestaat. Medeauteur Attila Szabo noemt concrete waarschuwingssignalen: doortrainen bij pijn of een blessure, en angst of schuldgevoel voelen zodra je een training mist. Andere signalen uit de review zijn trainen ten koste van werk, relaties of andere verplichtingen, en structureel je herstel opofferen voor nog een sessie. Dat laatste herken je misschien wel: je humeur verraadt overtraining vaak eerder dan je spieren dat doen, en ook bij sportverslaving is het gedrag vaak zichtbaarder dan de fysieke schade.
De onderzoekers zien ook vaak een link met andere dingen: druk rond lichaamsbeeld en prestaties, angst, depressie, en soms eetstoornissen of ander dwangmatig gedrag. Sporten wordt dan niet een uitlaatklep, maar een manier om een onderliggend probleem onder controle te houden, wat op de lange termijn averechts werkt.
Waarom dit nu wordt uitgezocht
De timing van deze review is geen toeval. "In a culture that celebrates pushing harder, more isn't always better," zegt Demetrovics. Op social media word je overspoeld met trainingsschema's van zes dagen per week, uren cardio van influencers en het idee dat rust voor zwakkelingen is. Diezelfde cultuur maakt het extra moeilijk om te zien wanneer iemand om de goede reden fanatiek sport en wanneer het dwang wordt.
Daar staat tegenover dat sport voor de meeste mensen juist goed is voor hun hoofd. Bewegen werkt voor veel mensen net zo goed tegen depressie als therapie, zo bleek eerder al uit onderzoek. Het verschil tussen "sporten helpt mijn hoofd" en "sporten beheerst mijn hoofd" is dus klein, en precies dat maakt dit onderzoek relevant. Voor de meeste mensen is dat verschil nooit een probleem. Voor een kleine groep, vaak met een voorgeschiedenis van angst, depressie of een negatief lichaamsbeeld, kan het trainingsschema stilletjes de rol van een ander probleem overnemen.
Train slimmer, niet per se minder
Het advies van de onderzoekers is niet om minder te sporten. Szabo adviseert sporters om slimmer te trainen door bewust rust- en herstelmomenten in te bouwen, in plaats van elke training als een verplichting te zien die je niet mag overslaan. Dat sluit aan bij wat je ook merkt als je langere tijd consequent blijft sporten: je lichaam en hoofd hebben tijd nodig om die gewoonte haar werk te laten doen, en dat gaat niet door jezelf elke dag over de grens te duwen.
De praktische vraag die je jezelf dus kunt stellen is niet "span ik mezelf genoeg in", maar "kan ik een training overslaan zonder dat het me een rotgevoel geeft". Kun je dat niet, dan is dat waardevollere informatie dan elk trainingsschema dat je op internet tegenkomt. Eén gemiste training zegt niets over je discipline. Hoe je daarop reageert, zegt wel iets over je relatie met sporten.
Bron: Flinders University, over de review van Chhabra, Demetrovics, Griffiths en Szabo in Journal of Behavioral Addictions (15 juli 2026).