Open de kruidenkast in bijna elk Nederlands huishouden en je vindt wel een potje paprikapoeder. Of komijn, chili, gerookte paprika. Vertrouwde merken, vertrouwde smaken. Maar uit onderzoek van Foodwatch blijkt dat bijna elk geteste kruidenpotje pesticideresten bevat die de EU officieel verbiedt - en dat er bij een groot deel meerdere van die stoffen tegelijk in zitten.
Wat Foodwatch precies vond
Foodwatch testte 64 veelgebruikte producten in supermarkten in Nederland, Duitsland, Frankrijk en Oostenrijk. In 49 van die 64 monsters werden pesticideresten gevonden. Bij 45 producten ging het om stoffen die binnen de EU niet zijn goedgekeurd voor gebruik. In 14 gevallen zat de hoeveelheid pesticide zelfs boven de wettelijk toegestane limiet.
Het gaat niet om sporen van één enkel middel. Verstegen paprikapoeder bevatte bij één meting 18 verschillende pesticiden in een enkel potje, waarvan de helft in de EU verboden is. De merken La Drogheria (chili), Euroma (paprika) en La Chinata (gerookte paprika) scoorden vergelijkbaar: zeven tot 22 verschillende pesticiden per potje, en bij alle geteste exemplaren werden de normen overschreden.
Van thee tot rijst: welke producten slecht scoorden
Van de kruiden was het beeld vrijwel unaniem negatief. Alle geteste potjes chili, paprikapoeder en komijn bevatten niet-toegestane stoffen. Thee hield er een gemengd resultaat op na: Albert Heijn groene thee, Lipton citrus en Pickwick green pure bevatten verboden resten, terwijl Yogi Tea biologisch schoon bleek.
Bij rijst was het beeld gevarieerder. Lassie, Bens Original en Alesie scoorden goed. Maar het Albert Heijn-huismerk basmati en Tilda Pure Basmati bevatten niet-goedgekeurde pesticiden. Twee producten die wekelijks in duizenden Nederlandse keukens belanden, en waar je dat als consument niet van af zou lezen.
Hoe verboden pesticiden in Europese supermarkten terechtkomen
Hier zit een paradox in die Foodwatch al langer aanklaagt. De EU verbiedt een groot aantal bestrijdingsmiddelen voor gebruik op Europese landbouwgrond, maar produceert en exporteert diezelfde middelen naar landen buiten Europa. In landen als India, Turkije of Egypte worden ze gebruikt op gewassen die later als kruiden, thee of rijst naar Europa worden geïmporteerd.
De Europese Commissie stelt zogeheten tolerantielimieten in voor residuen in importproducten. Foodwatch stelt dat die limieten soms worden vastgesteld op basis van handelsoverwegingen, niet puur op gezondheidsgronden. Het gevolg: producten die de EU niet toestaat te gebruiken bij teelt, mogen toch in beperkte hoeveelheden in voedsel zitten als ze van buiten komen.
Hoe dat beleid uitpakt voor consumenten, laat dit onderzoek zien. Bijna driekwart van alle geteste producten bevat resten van stoffen die hier officieel verboden zijn. Dat is iets wat je op geen enkel etiket terugvindt.
Het cocktaileffect: waarom meerdere pesticiden tegelijk problematisch zijn
Wettelijke normen voor pesticiden worden vastgesteld per stof afzonderlijk. Als een product aan de limiet voor een bepaald middel voldoet, is het officieel in orde. Maar wat er in de praktijk in je lichaam terechtkomt, is een cocktail van al die stoffen samen.
Onderzoek naar dat gecombineerde effect loopt ver achter op de regelgeving. We weten dat sommige pesticiden elkaars werking versterken, maar hoe dat op lange termijn uitpakt voor mensen die dagelijks kleine hoeveelheden kruiden gebruiken, is nog niet goed in kaart gebracht. De Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) erkent het probleem en werkt aan methodes om gecombineerde blootstelling te beoordelen. Concrete regelgeving is er nog niet.
Dat past in een breder patroon: van alle calorieën die Nederlanders eten, is ruim de helft afkomstig uit ultrabewerkte producten. En dan is de vraag wat er allemaal in die producten zit, relevanter dan je zou denken.
Dit doe je nu met je kruidenrek
Kruiden weggooien heeft weinig zin: in die hoeveelheden gaat het over minuscule dagelijkse blootstelling, en de directe gezondheidsrisicos zijn niet concreet vastgesteld. Maar wie de blootstelling wil beperken, heeft een paar goede opties.
- Biologische kruiden en thee kiezen helpt aantoonbaar. Biologisch gecertificeerde producten mogen geen synthetische pesticiden bevatten, ook niet in het exportland. Yogi Tea biologisch was in dit onderzoek schoon.
- Verse kruiden gebruiken, waar mogelijk, vermijdt het probleem van gedroogde en gemalen producten. Verse peterselie, koriander of basilicum bevatten doorgaans aanzienlijk minder residuen.
- Variëren in merken en producten beperkt de dagelijkse blootstelling aan eenzelfde set residuen. Geen ideale oplossing, maar wel eenvoudig uitvoerbaar.
- Klacht indienen bij je supermarkt zet druk. Supermarkten reageren op consumentensignalen, zeker als het om voedselveiligheid gaat. Lees ook hoe Radar precies uitlegt welke producten je moet vermijden.
De nieuwe Schijf van Vijf legt steeds meer nadruk op onbewerkt en plantaardig eten, en dat advies klinkt hier als een dubbele les: hoe korter de keten en hoe minder bewerkt, hoe minder verrassingen er op je bord belanden.
