Voeding & Dieet

Vitamine C en E na je training remmen juist je spiergroei

· 5 min leestijd

Je stapt na een zware krachttraining onder de douche en gooit voor de zekerheid een vitamine C-tablet naar binnen. Minder spierpijn, sneller herstel, denk je. Toch waarschuwen onderzoekers al jaren dat precies dat moment, vlak na de training, het slechtste moment is om die pil te slikken. Niet omdat vitamine C op zichzelf slecht is, maar omdat je lichaam de stofjes die het bestrijdt soms juist nodig heeft om spieren te laten groeien.

Je lichaam gebruikt vrije radicalen als signaal

Tijdens het sporten maakt je lichaam vrije radicalen aan: reactieve moleculen die in grote hoeveelheden schade aanrichten in je cellen. Dat klinkt als iets om te bestrijden, en daarom slikken zoveel sporters antioxidanten zoals vitamine C en E. Maar die vrije radicalen zijn ook een signaal. Ze vertellen je spiercellen dat er net getraind is en dat het tijd is om zich aan te passen: meer mitochondriën, een sterkere eigen antioxidantafweer, meer gevoeligheid voor insuline. Onderdruk je dat signaal met een supplement, dan onderdruk je ook een deel van die aanpassing.

Dat staat in een overzichtsstudie uit 2016 in The Journal of Physiology, waarin onderzoekers Troy Merry en Michael Ristow van de ETH Zürich laten zien dat antioxidantsupplementen de opbouw van mitochondriën, de eigen antioxidantafweer van de cel en de gevoeligheid voor insuline kunnen afremmen na duurtraining. Hun conclusie is helder: er is geen overtuigend bewijs dat antioxidantsupplementen trainingsaanpassingen juist versterken.

Bij krachttraining valt het effect het sterkst op

Merry en Ristow zien verschil tussen duursport en krachttraining. Bij duurtraining is het effect niet bij iedereen hetzelfde: soms blijft de aanpassing overeind, soms niet. Bij krachttraining en hoge-intensiteitstraining is het beeld veel consistenter negatief. De onderzoekers schrijven dat de opbouw van spierweefsel na krachttraining sterker afhankelijk is van die vrije radicalen als signaal, en dat antioxidantsupplementen daar dus harder ingrijpen.

Dat sluit aan bij wat we al wisten over een ander populair hersteltrucje: net zoals een ijsbad na krachttraining spiergroei kan afremmen, grijpt ook een antioxidanttablet in op het natuurlijke herstelproces dat je spieren net na de training nodig hebben om sterker terug te komen.

Meer dan 150 onderzoeken, weinig winst

Sportwetenschappers Tina-Tinkara Peternelj en Jeff Coombes van de University of Queensland zochten in 2011 alle beschikbare literatuur uit over antioxidanten en training, meer dan 150 artikelen in totaal. Hun conclusie in Sports Medicine: antioxidantsupplementen verlagen weliswaar consistent de oxidatieve stress die je meet na een training, maar dat vertaalt zich bijna nooit naar minder spierschade of betere prestaties. Sterker nog, in 23 van de onderzochte studies bleek het tegenovergestelde: hoge doses antioxidanten remden juist de positieve aanpassingen aan de training af, en verstoorden processen zoals vaatverwijding en de manier waarop je spieren op insuline reageren.

Dat is ook de reden waarom je bij een ander populair supplement voorzichtig moet zijn: visolie remt ontsteking na het sporten, maar maakt je niet per se sneller of sterker. Ontsteking en oxidatieve stress zijn allebei onderdeel van hoe je lichaam leert van een training, en een supplement dat ze wegdrukt, drukt soms ook de winst weg.

Waar precies de grens ligt

Peternelj en Coombes trekken geen harde lijn bij een exacte dosis, maar ze zijn wel duidelijk over de richting: het risico zit bij hoge doses rond het trainingsmoment, niet bij de hoeveelheid vitamine C of E die je via groente, fruit, noten en zaden binnenkrijgt. Hun advies is simpel. Een gevarieerd en uitgebalanceerd dieet blijft de beste manier om je antioxidantstatus op peil te houden tijdens trainen, in plaats van een extra pil erbovenop.

Dat is ook precies waarom supplementen die op papier logisch klinken, in de praktijk vaak tegenvallen. Net als magnesium tegen spierkramp minder oplevert dan je zou hopen, blijkt een geïsoleerd supplement vaak minder krachtig dan het geheel van wat je dagelijks eet.

Merry en Ristow beschrijven dit als een niet-lineair, hormetisch patroon: een beetje oxidatieve stress is nuttig en nodig voor aanpassing, maar een overdosis werkt averechts. Het probleem is dat je die overdosis nauwelijks via voeding bereikt, maar wel via een los supplement, dat in één tablet al snel een veelvoud van wat je via fruit en groente binnenkrijgt bevat. Dat verschil in dosis is precies waar het risico vandaan komt.

Dit doe je liever wel na een training

Een sinaasappel, een handvol walnoten of een kiwi na je training leveren vitamine C en E op in hoeveelheden die je lichaam gewend is te verwerken, zonder het signaal voor spieraanpassing plat te leggen. Het is pas bij geïsoleerde, hoge doses uit een tablet dat het mis lijkt te gaan, vooral rond krachttraining. Slik je toch een vitaminepreparaat, bijvoorbeeld omdat je dieet eenzijdig is, dan is het slimmer om dat los van je trainingsmoment te doen, op een dag dat je niet net spiergroei probeert te stimuleren. Je spieren hebben die vrije radicalen namelijk nodig om te leren dat ze sterker moeten worden, en een pil die ze wegvangt, leert ze dat net iets minder goed.

E
Geschreven door Eva Monsma Voeding schrijver

Eva is voedingsdeskundige die genoeg heeft van crash-diëten, magische supplementen en influencers die beweren dat je van selderijsap kunt leven. Ze schrijft over voeding op basis van wetenschap met recepten die je daadwerkelijk wilt maken, omdat ze weet dat niemand elke dag een quinoa-bowl gaat eten hoe gezond het ook is. Haar specialiteit is uitleggen waarom dat ene superfood niet zo super is als de marketing je doet geloven, en dat doet ze met humor en zonder wijzend vingertje. Voordat ze ging schrijven werkte ze tien jaar in een ziekenhuis waar ze patiënten hielp met voedingsplannen die in het echte leven ook werkten. Haar eigen guilty pleasure is kaas, in hoeveelheden die ze als voedingsdeskundige niet hardop durft te noemen maar waar ze absoluut geen spijt van heeft.