Voeding & Dieet

Je eiwitshake kan best wachten tot na de douche

· 4 min leestijd

Je kent het gevoel: je legt de halters neer, je spieren voelen zwaar en zwetend sta je bij je tas te rommelen naar je shaker. Haast is geboden, want je hebt ooit geleerd dat je nu, binnen een half uur, eiwit moet drinken. Mis je dat venster, dan was je training voor niks geweest. Dat verhaal klopt niet. Onderzoek van de afgelopen jaren laat zien dat de timing van je eiwitshake er veel minder toe doet dan de sportschoolcultuur je wil laten geloven.

Het idee van het gouden half uur

Het "anabole venster" is al jaren een vast onderdeel van krachttrainingsadvies. Het idee: na je training staat je lichaam extra open voor eiwit, en als je dat moment mist, laat je spiergroei liggen. Supplementenmerken hebben dat beeld jarenlang versterkt, want een shaker die je meteen na de training leegdrinkt verkoopt zichzelf.

Het probleem is dat niemand ooit goed heeft uitgezocht hoe smal dat venster precies is. Dertig minuten, een uur, twee uur? Niemand kon het zeggen, en toch werd het als een harde regel doorverteld.

Wat de grootste analyse tot nu toe liet zien

In 2013 verzamelden sportwetenschappers Brad Schoenfeld, Alan Aragon en James Krieger alle beschikbare studies naar eiwittiming en bundelden die in een meta-analyse, gepubliceerd in het Journal of the International Society of Sports Nutrition. Voor kracht keken ze naar 478 deelnemers uit 20 studies, voor hypertrofie naar 525 deelnemers uit 23 studies. Na correctie voor andere factoren vonden ze geen betekenisvol verschil tussen eiwit rond de training en eiwit op een ander moment, niet voor kracht en niet voor spiergroei.

De auteurs schreven dat hun resultaten "refute the commonly held belief that the timing of protein intake in and around a training session is critical". Ze voegden daaraan toe dat als er al een venster bestaat, dat venster breder is dan één uur voor en na de training, niet de dertig minuten die in de sportschool de ronde doen. Wat wel steeds weer naar voren kwam als de belangrijkste factor voor spiergroei: de totale hoeveelheid eiwit die je over de dag binnenkrijgt, niet het moment waarop.

Een directe test, tien jaar later

Een meta-analyse combineert bestaande data, maar Schoenfeld testte de vraag in 2017 ook rechtstreeks met een eigen gecontroleerde studie in PeerJ. Eenentwintig getrainde mannen kregen tien weken lang, drie keer per week, een shake met 25 gram eiwit. De ene groep dronk die vlak voor de training, de andere vlak erna.

Na tien weken was er geen verschil van betekenis tussen de groepen, niet in kracht op de squat, niet in spierdikte, niet in vetvrije massa. In het artikel staat het zo: "pre- and post-workout protein consumption had similar effects on all measures studied". Beide groepen werden sterker en groeiden, timing voor of na de training maakte simpelweg niet uit.

Een kanttekening die de onderzoekers zelf ook noemen: de deelnemers aten per ongeluk iets minder calorieën dan gepland, waardoor ze in een licht tekort trainden. Dat betekent dat je de uitkomst niet zomaar een-op-een kunt doortrekken naar een periode waarin je bewust op overschot eet om spiermassa op te bouwen. Maar het beeld dat dertig minuten gemist eiwit je resultaten saboteert, houdt geen stand.

Waarom dit beeld zo hardnekkig blijft

Een belangrijke reden dat het anabole venster zo lang is blijven bestaan, is dat vroege studies vaak eiwit vergeleken met helemaal niks, in plaats van met eiwit op een ander tijdstip. Zodra onderzoekers de totale eiwitinname tussen groepen gelijktrekken, verdampt het effect van timing. Dat is ook precies waar latere kritiek op de meta-analyse van 2013 zich op richtte: lang niet elke studie in die analyse was eigenlijk geschikt om een timingvraag te beantwoorden, omdat de groepen niet evenveel eiwit per dag binnenkregen.

Dat relativeert de conclusie een beetje, maar verandert niets aan het praktische advies. Of je nu de harde lijn volgt dat timing niet uitmaakt, of de voorzichtigere lijn dat het bewijs simpelweg te zwak is om een streng venster te rechtvaardigen: in beide gevallen is er geen reden om in paniek te raken als je shaker niet binnen handbereik staat. Je eiwitpoeder zelf is overigens ook niet altijd zo onschuldig als de verpakking doet geloven: lees ook ons artikel over lood en cadmium in eiwitpoeder voor wat daar wel toe doet.

Wat je vanaf vandaag anders kunt doen

Verspreid je eiwit liever over de dag dan dat je alles op één moment rond je training propt. Een eitje bij het ontbijt, kwark of kip bij de lunch, vis of peulvruchten bij het avondeten: zo kom je vanzelf aan een dagtotaal dat voor spiergroei telt, zonder dat je de klok in de gaten moet houden. Heb je toch liever een shake na je training, drink hem gerust, maar doe het omdat het praktisch is, niet omdat je anders je winst zou verspelen.

Belangrijker dan het moment van je eiwit is toch vooral wat je in de training zelf doet. Of je bijvoorbeeld lang moet rusten tussen sets of in welke volgorde je oefeningen het beste doet, maakt volgens onderzoek minder verschil dan je zou denken, net als bij eiwittiming. En wil je je herstel nog verder ondersteunen, dan is creatine een van de weinige supplementen die wetenschappelijk overeind blijft. De volgende keer dat je na je training nog even moet douchen voordat je aan je shake begint: dat is prima. Je spieren wachten wel.

E
Geschreven door Eva Monsma Voeding schrijver

Eva is voedingsdeskundige die genoeg heeft van crash-diëten, magische supplementen en influencers die beweren dat je van selderijsap kunt leven. Ze schrijft over voeding op basis van wetenschap met recepten die je daadwerkelijk wilt maken, omdat ze weet dat niemand elke dag een quinoa-bowl gaat eten hoe gezond het ook is. Haar specialiteit is uitleggen waarom dat ene superfood niet zo super is als de marketing je doet geloven, en dat doet ze met humor en zonder wijzend vingertje. Voordat ze ging schrijven werkte ze tien jaar in een ziekenhuis waar ze patiënten hielp met voedingsplannen die in het echte leven ook werkten. Haar eigen guilty pleasure is kaas, in hoeveelheden die ze als voedingsdeskundige niet hardop durft te noemen maar waar ze absoluut geen spijt van heeft.