Een goede fles olijfolie kopen is al lang geen garantie meer. Uit een studie gepubliceerd in het tijdschrift Microbiome blijkt dat het soort olijfolie dat je dagelijks gebruikt een meetbaar verschil maakt voor je darmgezondheid én je cognitieve prestaties. De uitkomst is concreet genoeg om je volgende aankoop bij de supermarkt te heroverwegen.
Wat onderzoekers twee jaar lang bijhielden
Spaanse onderzoekers volgden 656 mensen tussen de 55 en 75 jaar, allemaal met overgewicht of een metabool syndroom. Twee jaar lang registreerden ze niet alleen hoeveel olijfolie deelnemers gebruikten, maar ook welk type: extra vierge of geraffineerde, gewone olijfolie.
Dat onderscheid bleek doorslaggevend. Wie voornamelijk extra vierge at, vertoonde na twee jaar een betere cognitieve ontwikkeling én een grotere diversiteit in de darmmicrobioom. Degenen die vaker gewone olijfolie gebruikten, zagen die diversiteit juist afnemen. De link tussen darmgezondheid en langetermijnwelzijn is al vaker aangetoond - honderd darmbacteriën kunnen voorspellen hoe gezond je werkelijk bent.
Waardoor extra vierge anders werkt
Extra vierge olijfolie wordt koud geperst en behoudt daardoor polyfenolen en antioxidanten die bij verdere verwerking grotendeels verdwijnen. Bij gewone geraffineerde olijfolie doorloopt de olie een industrieel hitteproces dat deze werkzame stoffen grotendeels vernietigt.
Polyfenolen zijn plantenmoleculen met een ontstekingsremmende werking. Ze beschermen niet alleen de olie zelf tegen oxidatie, maar beïnvloeden ook de darmbacteriën die ze afbreken. Sommige darmbacteriën gedijen bijzonder goed op de polyfenolen uit extra vierge olijfolie, wat de algehele microbioomdiversiteit ten goede komt.
De darm-hersenverbinding
Dat darmen en hersenen met elkaar communiceren, is inmiddels goed gedocumenteerd. Via de zogeheten darm-hersen-as beïnvloeden bacteriën in de darmen signaalroutes die tot in de hersenen reiken. Een divers en evenwichtig microbioom wordt in meerdere onderzoeken gelinkt aan een lager risico op neurodegeneratieve aandoeningen.
Dat extra vierge olijfolie precies via deze route werkt, maakt de bevinding interessant. Het is niet de olijfolie zelf die rechtstreeks de hersenen bereikt - het is de indirecte weg via de darmflora die het verschil lijkt te maken. Meer details over dit mechanisme vind je bij IPS News.
Wat de cijfers zeggen over dementie
Los van het Microbiome-onderzoek laten meerdere studies zien dat dagelijkse consumptie van meer dan een halve eetlepel olijfolie gepaard gaat met een aanzienlijk lager risico op overlijden aan dementie. In een grootschalig Amerikaans onderzoek lag het sterfterisico door dementie 28 procent lager bij mensen die olijfolie als primaire vetbron gebruikten, vergeleken met mensen die dat niet deden.
De onderzoekers corrigeerden voor leefstijlfactoren als roken, lichaamsbeweging en algehele voedingskwaliteit. Het effect van olijfolie bleef overeind. Dat is opmerkelijk, want ook een dagelijks ei heeft zo een beschermend effect - een ei per dag scheelt al een kwart van je alzheimerrisico.
Hoeveel heb je nodig
Een tot twee eetlepels per dag is in de meeste studies de drempelwaarde waarop voordelen zichtbaar worden. Dat is minder dan je misschien denkt. Het past in een gewone dag: een scheut over een salade, een lepel om een pan op te starten, wat erover gegrilde groenten.
Waar je op let bij een aankoop: het woord "extra vierge" op het etiket, bij voorkeur aangevuld met een oogstdatum of een aanduiding voor het productiejaar. Hoe recenter, hoe meer polyfenolen de olie nog bevat. Olie ouder dan anderhalf jaar heeft een groot deel van zijn werkzame stoffen al verloren, ook al ruikt of smaakt ze nog prima.
Zo kies je voortaan de juiste fles
Gewone olijfolie voor koken bij hogere temperaturen is prima. Maar als je de werkzame stoffen wilt hebben, is extra vierge de keuze - en dan liefst rauw over je eten gedaan.
Het prijsverschil tussen extra vierge en geraffineerde olijfolie is kleiner geworden nu het aanbod in Nederlandse supermarkten is gegroeid. Een fles van redelijke kwaliteit kost tegenwoordig minder dan vijf euro voor een halve liter. Dat is een paar cent per dagelijkse portie. Dit sluit ook aan bij het bredere plaatje van mediterraan eten als een van de best onderzochte manieren om langer gezond te blijven.
De onderzoekers benadrukken dat dit geen reden is om calorieën te vergeten: olijfolie is calorierijk, en een dagelijkse eetlepel weegt mee in je totale inname. Maar als vet dan toch op het menu staat, is extra vierge olijfolie op dit moment de best gedocumenteerde keuze voor je langetermijngezondheid.
