Voeding & Dieet

Je neemt waarschijnlijk de verkeerde hoeveelheid creatine

· 5 min leestijd

Je staat bij de drogist of scrolt door een webshop en ziet overal hetzelfde advies: één schepje creatine per dag, meestal vijf gram. Dat getal staat op praktisch elke verpakking, van het goedkoopste poeder tot het duurste merk. Alleen is dat schepje ooit bedacht voor een gemiddelde man van rond de tachtig kilo, niet voor jou specifiek. Ben je kleiner, groter, vrouw of juist een stevige krachtsporter, dan kan diezelfde maatlepel te veel of te weinig zijn.

Wat creatine eigenlijk doet in je spieren

Creatine is geen vreemde stof die je lichaam niet kent. Je lichaam maakt het zelf aan en je krijgt het ook binnen via vlees en vis. Het Voedingscentrum legt uit dat creatine je spieren bij inspanning de eerste zes tot acht seconden van energie voorziet. Daarna neemt een ander energiesysteem het over. Daarom werkt creatine vooral bij korte, explosieve inspanningen zoals sprinten of een zware set squats, en nauwelijks bij duursport.

Supplementeren verhoogt de hoeveelheid creatine die je spieren kunnen opslaan, waardoor je net wat meer herhalingen of net wat meer kracht uit die eerste seconden haalt. Dat is ook precies waarom timing rond je training vaak minder uitmaakt dan mensen denken, net zoals bij je eiwitshake na de training.

Het standaard advies van drie tot vijf gram

Het Voedingscentrum noemt twee manieren om te starten. De snelle methode is twintig tot vijfentwintig gram per dag, verspreid over de dag, gedurende vijf tot zeven dagen, gevolgd door een onderhoudsdosis van drie tot vijf gram. De langzame methode is simpelweg drie gram per dag vanaf dag één, maar dan duurt het drie tot vier weken voordat je spieren verzadigd zijn.

De International Society of Sports Nutrition (ISSN) komt in haar meest recente position stand, geschreven door Richard Kreider en negen collega's, tot een vergelijkbaar protocol: vijf gram viermaal per dag gedurende vijf tot zeven dagen om te laden, daarna drie tot vijf gram per dag als onderhoud. Beide bronnen zijn het dus eens over het algemene recept. Het probleem is dat dit recept voor iedereen hetzelfde blijft, ongeacht hoeveel je weegt.

Waarom je gewicht de dosis verandert

De ISSN rekent de laaddosis eigenlijk niet in grammen, maar in grammen per kilogram lichaamsgewicht: ongeveer 0,3 gram per kilogram tijdens het laden. Voor iemand van vijfenzestig kilo is dat bijna twintig gram per dag, voor iemand van honderd kilo ruim dertig gram. Het standaardschepje van vijf gram zit daar bij een zwaarder iemand dus flink onder.

Voor de onderhoudsfase schrijft de ISSN dat grotere sporters mogelijk vijf tot tien gram per dag nodig hebben om hun creatinevoorraad op peil te houden, in plaats van het gangbare schepje van drie tot vijf gram. Een gespierde krachtsporter van honderd kilo heeft simpelweg meer spierweefsel om te verzadigen dan iemand van zeventig kilo, en dus ook meer creatine nodig om op dat niveau te blijven.

Een derde van de mensen merkt er weinig van

Creatine is niet voor iedereen een wondermiddel, en dat ligt niet alleen aan de dosis. Het Voedingscentrum meldt dat ongeveer dertig procent van de mensen geen enkel effect op hun sportprestatie merkt, los van hoeveel ze innemen. Dat heeft te maken met hoeveel creatine je spieren al van nature opslaan: wie van zichzelf al vol zit, zal weinig extra voordeel voelen van een supplement.

Daarnaast werkt creatine niet bij elke sport evengoed. Bij duursporten zoals lange afstandslopen of wielrennen is er volgens het Voedingscentrum geen positief effect te verwachten. Het grootste voordeel zit bij inspanningen onder de dertig seconden, met nog wat meerwaarde tot ongeveer honderdvijftig seconden. Daarboven maakt een hogere dosis dus weinig verschil, net zoals bietensap bij duurtraining alleen in specifieke situaties iets oplevert.

Is een hogere dosis wel veilig op de lange termijn

Een logische zorg bij "misschien moet ik meer nemen" is veiligheid. Daarover is creatine een van de best onderzochte supplementen die er zijn. De ISSN-position stand concludeert dat gebruik tot dertig gram per dag gedurende vijf jaar veilig en goed verdragen is bij gezonde mensen, gebaseerd op klinische studies bij onder meer Parkinson- en ALS-patiënten die gemiddeld 9,5 gram per dag namen.

Het meest gemelde bijeffect is gewichtstoename, doordat je spieren meer water vasthouden. Het Voedingscentrum noemt een toename van 0,6 tot 2 kilogram, en soms wat maag- of darmklachten bij hogere doses. Geen van beide bronnen noemt nierschade als risico bij gezonde mensen die zich aan de aanbevolen hoeveelheden houden. Wil je zeker weten of een hogere dosis bij jouw situatie past, dan raadt het Voedingscentrum aan dit met een (sport)diëtist te overleggen, vooral als je medicijnen gebruikt of een nieraandoening hebt.

Dit is wat je volgende keer anders doet

Je hoeft je schepje niet weg te gooien, maar het helpt om er even bij stil te staan dat vijf gram een gemiddelde is, geen wet van Meden en Perzen. Weeg je rond de zeventig kilo en doe je vooral korte, explosieve training, dan is drie tot vijf gram waarschijnlijk precies genoeg. Train je zwaar, weeg je boven de negentig kilo of ben je bezig met een laadfase, dan is het de moeite waard om richting zeven tot tien gram te kijken, zoals de ISSN-cijfers suggereren. En merk je na een paar weken nog steeds niets, controleer dan niet alleen je dosis maar ook of creatine überhaupt bij jouw sport past, want bij duursport blijft het effect volgens de beschikbare data beperkt. Twijfel je, zoals bij de meeste supplementen die je naast je eten gebruikt, zoals eiwitpoeder, dan is een kort gesprek met een diëtist goedkoper dan drie potten creatine die je niet optimaal gebruikt.

E
Geschreven door Eva Monsma Voeding schrijver

Eva is voedingsdeskundige die genoeg heeft van crash-diëten, magische supplementen en influencers die beweren dat je van selderijsap kunt leven. Ze schrijft over voeding op basis van wetenschap met recepten die je daadwerkelijk wilt maken, omdat ze weet dat niemand elke dag een quinoa-bowl gaat eten hoe gezond het ook is. Haar specialiteit is uitleggen waarom dat ene superfood niet zo super is als de marketing je doet geloven, en dat doet ze met humor en zonder wijzend vingertje. Voordat ze ging schrijven werkte ze tien jaar in een ziekenhuis waar ze patiënten hielp met voedingsplannen die in het echte leven ook werkten. Haar eigen guilty pleasure is kaas, in hoeveelheden die ze als voedingsdeskundige niet hardop durft te noemen maar waar ze absoluut geen spijt van heeft.